Najprostszym sposobem przedstawienia zÅ‚ożonej “przetwórni pokarmu” jest omówienie jej części skÅ‚adowych, z których każda jest kornorÄ… przetwarzajÄ…cÄ… pożywienie ze szczególnÄ… funkcjÄ…. Części te zwykle majÄ… swoje wÅ‚asne gruczoÅ‚y, produkujÄ…ce enzymy odpowiednie do danego zadania. Kolejność etapów:
1.Pysk i gruczoły ślinowe.
2.Przełyk (gardło).
3.Żołądek.
4.Dwunastnica, jelito cienkie i trzustka.
5.WÄ…troba.
6.Jelito grube i odbytnica.
Jama gębowa (pysk)
Gdy tylko pies uświadamia sobie, że w pobliżu już się znajduje lub zaraz będzie jedzenie, układ pokarmowy przygotowuje się na przyjęcie pokarmu. Gruczoły ślinowe produkują ślinę, aby rozpocząć trawienie posiłku. Często otworzenie konkretnej szafki lub dźwięk otwieracza wywołują wydzielanie śliny!

Funkcja śliny u psa
Ślina działa jak łącznik, który ma scalić pokarm w dużą pigułę, oraz zwilża przełyk, aby ułatwić jej przełknięcie. Ślina zawiera enzym (ptialinę), który rozpoczyna trawienie skrobi już w pysku; jest on wydzielany do pokarmu i wraz z nim wędruje do żołądka, cały czas kontynuując swoją pracę. Ślina także czyści język.Zmysł smaku częściowo zależy od działania śliny, która wymywa z pokarmu substancje oddziałujące na kubki smakowe psa. Parowanie śliny z języka jest ważnym elementem mechanizmu utrzymywania stałej temperatury ciała.
Z pyska do żołądka
Pies bierze pokarm do pyska i rozdrabnia go szczękami. Język formuje pokarm w porcję, a potem przesuwa ją do tyłu, skąd wędruje przez gardło, nad krtanią do przełyku, który otwiera się, aby ją przyjąć i zaraz za nią się zamyka.

Pies ma “standardowe”, czterokomorowe serce ssaka. Dwa przedsionki wlewajÄ… krew w potężne komory, które rozprowadzajÄ… jÄ… dalej. Prawa komora pompuje krew do pÅ‚uc, gdzie nastÄ™puje wymiana dwutlenku wÄ™gla na tlen. Krew z pÅ‚uc wraca do lewego przedsionka, który przekazuje jÄ… do lewej komory serca, a stÄ…d wypompowuje krew do caÅ‚ego ciaÅ‚a .
Praca serca natrafia na wiÄ™kszy opór ze strony caÅ‚ego ciaÅ‚a niż pÅ‚uc, wiÄ™c lewa komora jest wiÄ™ksza i silniejsza niż prawa. W Å›cianÄ™ serca wbudowane sÄ… dwa “regulatory tempa”, które wysyÅ‚ajÄ… skoordynowane impulsy do mięśnia sercowego regulujÄ…c i synchronizujÄ…c jego skurcze.

Klatka piersiowa ograniczona jest żebrami i przeponÄ…. Jej wiÄ™kszÄ… część zajmujÄ… pÅ‚uca. Serce znajduje siÄ™ wewnÄ…trz klatki piersiowej, a jego dolny koniuszek prawie dotyka mostka. Oba te organy – serce i pÅ‚uca poruszajÄ… siÄ™ w klatce piersiowej i aby sobie nie przeszkadzaÅ‚y, umieszczone sÄ… w osobnych workach. KlatkÄ™ piersiowÄ… przecina cylindryczny przeÅ‚yk, przez który przechodzi pokarm z jamy gÄ™bowej do dalszego odcinka ukÅ‚adu trawiennego w brzuchu.

Oddychanie psa
GardÅ‚o – to obszar z tyÅ‚u jamy ustnej, gdzie zaczynajÄ… siÄ™ tchawica i przeÅ‚yk (drogi oddechowa i pokarmowa). Podniebienie miÄ™kkie – wiotkie przedÅ‚użenie podniebienia – przedziela gardÅ‚o na dwie części.
Psy w zasadzie oddychają nosem, a podniebienie miękkie odcina jamę ustną przepuszczając większość powietrza przez drogi nosowe: pies fdtruje i ogrzewa je zanim dotrze ono do płuc. Oddychanie ustami staje się dużo ważniejsze przy wysokich temperaturach, jeśli pies dużo się rusza lub cierpi na jakąś chorobę nosa. Problemy ras o krótkich kufach U ras bardziej krótkogłowych podniebienie miękkie może spowodować kłopoty z oddychaniem, ponieważ jest ono faktycznie cofnięte w głąb głowy, zaciska gardło, a tym samym znacznie utrudnia psom oddychanie ustami.
Dla niektórych ras o krótkich kufach trzymanie pysków zamkniętych może być niebezpieczne, ponieważ gdy zwierzę jest podniecone, nie może efektywnie oddychać tylko przez nos. Oddychanie i przez nos, i przez usta jest potrzebne, aby zapobiec przywarciu podniebienia miękkiego do krtani.

Nos i węch u psa
Jedną z najbardziej godnych uwagi cech psa jest węch. Psy mają wrodzoną potrzebę obwąchiwania wszystkiego. Węch dostarcza psom wszelkiego typu informacji i jest około milion razy wrażliwszy od naszego. Pies ma także 40 razy więcej komórek mózgowych, /wiązanych z rozpoznawaniem zapachu. Człowiek wykorzystuje tę umiejętność psów, szkoląc je na tropicieli narkotyków i materiałów wybuchowych, wykrywania przecieków gazu lub poszukiwania trufli. Zwiększona wrażliwość nosa psa wynika z dużo większej powierzchni okolicy węchowej. U człowieka ma około 3 cm2, a u psa przeciętnie około I U) cm2. Okolica węchowa jest wielokrotnie pozaginana, tworząc mechanizm potrzaskowy do wychwytywania zapachów.
Dlaczego nos psa jest wilgotny? Wilgotność nosa jest utrzymywana przez wydzieliny specjalnych komórek. Są one stymulowane przez nowe zapachy. Zapachy, obecne jako małe cząstki, są rozpuszczane przez wydzieliny i dostarczane do komórek czuciowych.

Części ucha psa
Mimo że uszy zewnętrzne u psów są bardzo zróżnicowane, budowa i funkcja ucha środkowego i wewnętrznego jest taka sama u każdego psa. Małżowina uszna
Ucho zewnÄ™trzne jest ramÄ… z chrzÄ…stki pokrytej mięśniami i skórÄ…. U wiÄ™kszoÅ›ci psów małżowina jest dość ruchliwa, mięśnie poruszajÄ… jÄ…, aby mogÅ‚a ona Å›ledzić źródÅ‚o dźwiÄ™ku. Małżowina uszna prowadzi do zewnÄ™trznego przewodu sÅ‚uchowego – krótkiej rurki, która biegnie pionowo, a potem poziomo skrÄ™ca w kierunku bÅ‚ony bÄ™benkowej
Ucho środkowe
Ucho Å›rodkowe obejmuje bÅ‚onÄ™ bÄ™benkowÄ… i jamÄ™ bÄ™benkowÄ…, w której znajdujÄ… siÄ™ najmniejsze w ciele koÅ›ci – kosteczki sÅ‚uchowe. Z powodu swojego ksztaÅ‚tu i funkcji nazwane mÅ‚oteczkiem, kowadeÅ‚kiem i strzemiÄ…czkiem. Te trzy kosteczki sÄ… poÅ‚Ä…czone i dziaÅ‚ajÄ… jak system dźwigni. DźwiÄ™k odebrany przez ucho zewnÄ™trzne powoduje wibracje bÅ‚ony bÄ™benkowej, która porusza kosteczki, a te przekazujÄ… drgania do ucha Å›rodkowego. Kosteczki sÅ‚uchowe majÄ… ograniczony zasiÄ™g ruchu, co chroni caÅ‚y system przed bardzo dużymi drganiami, np. przy rejestrowaniu silnego haÅ‚asu. Ucho wewnÄ™trzne
Głębiej wewnątrz ucha znajduje się dźwiękoczuły spiralny organ, zwany ślimakiem oraz organy równowagi informujące zwierzę, jak w stosunku do ziemi ustawiona jest jego głowa. Ten układ jest taki sam jak u człowieka i kota.

Słuch i węch są najlepiej rozwiniętymi zmysłami psa, dzięki którym świetnie nadaje się on na myśliwego.
Uszy psów bardzo różniÄ… siÄ™ wyglÄ…dem, ale wszystkie mogÄ… wychwytywać dźwiÄ™ki nawet o bardzo wysokiej czÄ™stotliwoÅ›ci, niesÅ‚yszalne dla czÅ‚owieka. Uszy mogÄ… być duże, wiotkie, zwisajÄ…ce (bassety) lub niewielkie, postawione (niektóre teriery). Uszy cocker spanielów sÄ… wiotkie i bardzo owÅ‚osione – zlewajÄ… siÄ™ z gÅ‚owÄ…. Z drugiej strony uszy francuskich buldogów pokryte sÄ… krótkimi wÅ‚oskami i stojÄ… dumnie jak talerze radarów.

Pole widzenia Dzięki sposobowi, w jaki oczy psa są umieszczone na jego głowie i ich dużej ruchliwości, psy mają stosunkowo szerokie pole widzenia.Różnorodność kształtów psich głów zmienia położenie oczu i różnicuje pole widzenia między rasami. Ogólnie mówiąc, rasy krótkogłowe z krótkimi kufami, takie jak buldog i mops, mają oczy umieszczone z przodu głowy, dzięki czemu pola widzenia nakładają się na siebie lepiej niż u ras z długimi pyskami. U ras długogłowych oczy są umieszczone skośnie, ich pola widzenia słabo się nakładają, a zatem widzenie stereoskopowe jest bardzo słabe wszędzie z wyjątkiem wąskiego pola bezpośrednio przed zwierzęciem. To może częściowo tłumaczyć łatwość, z jaką eleganckie charty wpadają do rowów lub potykają się o drobne przeszkody, kiedy biegną z pełną prędkością. U człowieka pola widzenia obu oczu nakładają się, widzimy stereoskopowo i dlatego dobrze oceniamy głębokość i odległość. Mimo że psy mają szersze pole widzenia, gorzej oceniają odległość.

W swojej podstawowej budowie oko psa jest bardzo podobne do oka człowieka, ale jest kilka różnic, które sugerują, że pies ma inny typ i zasięg wzroku.
Oko jest podzielone soczewką na dwie główne części. Gdy pies rośnie, rośnie i soczewka, która tworzy się z żywej warstwy otaczającej jej zewnętrzną część, zwaną pochewką soczewki.
Trzy “osÅ‚ony” oka
Oko psa skÅ‚ada siÄ™ z trzech warstw. SÄ… to: twardówka, bÅ‚ona naczyniowa gaÅ‚ki ocznej i siatkówka. Przednia część twardówki jest przezroczysta i nosi nazwÄ™ rogówki. BÅ‚ona naczyniowa gaÅ‚ki ocznej skÅ‚ada siÄ™ z trzech części – naczyniówki, tÄ™czówki i ciaÅ‚a rzÄ™skowego. Naczyniówka zawiera warstwÄ™ odbijajÄ…cÄ…, zwanÄ… obicem.
Tęczówka (krążek mięśniowy) jest kontrolowana przez układ nerwowy i ogranicza ilość światła docierającego do oka, podobnie jak szczelinka w aparacie fotograficznym. Ciałko rzęskowe (krążek tkanki za tęczówką) jest punktem przy­czepienia dla więzadełka wieszadłowego, które utrzymuje soczewkę i porusza nią. Bierze też udział w regulowaniu ostrości obrazu na siatkówce oraz wydziela płyn odżywiający rogówkę. Siatkówka
Jest to czuÅ‚a na Å›wiatÅ‚o wewnÄ™trzna warstwa oka. Zawiera Å›wiatÅ‚oczuÅ‚e komórki dwóch typów – prÄ™ciki i czopki. PrÄ™ciki sÄ… bardzo czuÅ‚e i dziaÅ‚ajÄ… dobrze przy sÅ‚abym Å›wietle. RozpoznajÄ… tylko czerÅ„ i biel. Czopki dziaÅ‚ajÄ… w dobrych warunkach Å›wietlnych i potrafiÄ… rozróżniać kolory. W siatkówce psa tylko okoÅ‚o 5% komórek stanowiÄ… czopki, a reszta to prÄ™ciki, wiÄ™c pies jest w znacznym stopniu daltonistÄ… widzÄ…cym w tonacji czarno-biaÅ‚ej, z odcieniami szarego trzecia źrenica  soczewka

Powieki
Powieki psa mają dużo szczególnych cech. Pod górną powieką znajduje się gruczoł łzowy, który wytwarza łzy, aby utrzymać wilgotność rogówki i uchronić ją przed wyschnięciem i zapaleniem. Ciągłemu spływaniu łez po pysku zapobiega specjalny układ osuszający. Zarówno górna, jak i dolna powieka mają krótkie przewody w wewnętrznym kąciku, które łączą się w pojedynczy przewód łzowy dla każdego oka, kierując łzy do jamy nosowej. Różne przyczyny mogą powodować blokadę tych przewodów i należy koniecznie zwracać na to uwagę.

Rzęsy
Pies ma rzęsy i na górnej, i na dolnej powiece. Jeśli są one skierowane w złą stronę, mogą zranić oko. Zniekształcenia powieki, znane jako podwinięcie brzegów do usuwania obcych ciał. Gdy oko zostaje nagle cofnięte do swojego oczodołu lub zapada się z powodu wieku lub choroby, trzecia powieka staje się bardziej widoczna. Jeśli pojawia się nagle i pozostaje widoczna, może to świadczyć o chorobie lub lekkim bólu. Należy wtedy skontrolować, czy nie wystąpiły inne objawy chorobowe.

Mięśnie szczękowe są bardzo mocne. Uważa się, że psiak może ugryźć z 165-kilogramowym naciskiem; przeciętny nacisk człowieka przy gryzieniu wynosi 20-30 kg. Mózgoczaszka
Jest to górna część czaszki, która zawiera mózg i tu także występują różnice między rasami. U chihuahua wysoko wysklepiony kształt uzyskano po latach selekcji. Niestety doprowadziło to w niektórych przypadkach do kojarzenia osobników spokrewnionych, z dziedzicznymi wadami, takimi jak wodogłowie.
Krawędź czolowo-nosowa Jest to punkt, w którym bruzda czołowa kończy się i mózgoczaszka przechodzi w kufę. Od niektórych ras, takich jak bokser, wzorce ras wymagają, aby miały wyraźnie zaznaczony stop, podczas gdy u innych, takich jak greyhound czy bulterier, wymaga się czegoś wręcz przeciwnego.
Z tyłu czaszki bruzda czołowa kończy się guzem potylicznym, wyraźnie występującym np. u basseta. Cecha ta zwykle nie ujawnia się u szczeniaków do 9-10 tygodnia życia.

Mózg

Mózg psa różni siÄ™ od ludzkiego głównie przedniÄ… częściÄ…; czÅ‚owiek ma wiÄ™cej szarych komórek. Chociaż zarówno czÅ‚owiek, jak i pies muszÄ… koordynować i kontrolować funkcje ciaÅ‚a oraz poruszanie siÄ™, czÅ‚owiek robi to w bardziej wyszukany sposób. WiÄ™ksza część mózgu psa zajmuje siÄ™ zmysÅ‚ami i rozpoznawaniem, a bardzo maÅ‚a część – skojarzeniami pojęć. Psa można nauczyć rozpoznawania banknotu, ale nigdy nie zrozumie on pojÄ™cia pieniÄ™dzy ani ile paczek pokarmu można za taki banknot kupić. WiÄ™cej o inteligencji i Å›wiadomoÅ›ci psa w rozdziale Rozumienie naszego psa.

U zwierząt dużych ras, takich jak bernardyn, które ważą mniej więcej tyle co człowiek, mózg jest o około 15% lżejszy niż mózg człowieka. Co ciekawe, obszar mózgu psa odpowiedzialny za zmysł węchu ma 40 razy więcej komórek niż odpowiedni obszar mózgu ludzkiego.

Zęby
ZÄ™by psa Å›wiadczÄ… o tym, że jest on zwierzÄ™ciem miÄ™sożernym. Ma duże, mocne zÄ™by miażdżące (zwane Å‚amaczami), których używa do Å‚amania koÅ›ci i przeżuwania twardego pokarmu. Ostatni przedtrzonowy w górnej szczÄ™ce wydÅ‚użyÅ‚ siÄ™ i utworzyÅ‚ tnÄ…cÄ… krawÄ™dź, która zachodzi na pierwszy trzonowy w dolnej szczÄ™ce, gdy pies gryzie. DÅ‚ugie, zaostrzone i lekko wygiÄ™te siekacze, czÄ™sto nazywane “psimi zÄ™bami”, sÄ… pożytecznÄ…, ostrÄ… broniÄ… przy chwytaniu i trzymaniu zdobyczy. ZÄ™by u psów wyrzynajÄ… siÄ™ w różnym wieku. Jest to liczba każdego typu zÄ™bów po jednej stronie górnej i dolnej szczÄ™ki psa. Górna szczÄ™ka: 3 siekacze, 1 kieÅ‚, 4 przedtrzonowe, 2 trzonowe. Dolna szczÄ™ka: 3 siekacze, 1 kieÅ‚, 4 przedtrzonowe, 3 trzonowe.